Onder de noemer ‘Onder Vaals’ wordt dit vrijwel vergeten stukje lokaal erfgoed nieuw leven ingeblazen. Bijzonder is dat de mythe niet verbonden is aan één dorp of buurtschap, maar aan het landschap van de hele gemeente en daarmee een verhaal vormt dat alle kernen
met elkaar verbindt.
De mythe vertelt hoe het landschap van de gemeente Vaals niet zomaar ontstond, maar gevormd werd door een kolossaal wezen dat hier lang geleden zijn laatste rustplaats vond. Volgens deze overlevering rust het nog altijd onder de heuvels en volgen de glooiingen van het landschap de contouren van zijn lichaam. Het is een vertelling die zweeft op de grens van folklore, verbeelding en streekgeschiedenis.
Met Onder Vaals wil de gemeente dit bijzondere erfgoed behouden voor de toekomst en inzetten om verwondering en verbinding te creëren. De aftrap van het initiatief vindt plaats op de basisscholen binnen de gemeente. Leerlingen maken daar op speelse wijze kennis met de mythe via verhalen, illustraties en creatieve activiteiten. Zo ontdekken zij de geheimen die verborgen liggen in hun eigen omgeving en wordt de legende doorgegeven aan een nieuwe generatie.
Een verhaal dat verbindt
De gemeente ziet de mythe als meer dan louter een volksverhaal. Omdat de legende verbonden is aan het landschap van de hele gemeente, biedt zij een gedeeld verhaal voor inwoners uit alle kernen en gehuchten. Van Vaals tot Vijlen, en van Lemiers tot Camerig: iedereen deelt dezelfde bodem.
Wethouder Jean-Paul Kompier licht toe: "Vaals bestaat uit verschillende dorpen, buurtschappen en gemeenschappen, ieder met een eigen karakter. Deze mythe geeft ons iets dat we allemaal delen. Het is een verhaal dat mensen verbindt, nieuwsgierig maakt en uitnodigt om onze gemeente opnieuw te ontdekken."
Eerste stap naar een herkenbare identiteit
De herintroductie van de mythe vormt ook de basis voor een gezamenlijk verhaal waarmee de gemeente zich in de toekomst verder zal profileren. Het project vertaalt deze gedeelde verbeelding naar een eigentijdse identiteit die past bij het karakter van de gemeente: veelzijdig, grensverleggend en rijk aan historie. Het biedt inwoners, verenigingen, ondernemers en culturele organisaties een herkenbaar fundament om gezamenlijk op voort te bouwen. Door te werken vanuit dit gedeelde startpunt kunnen lokale initiatieven elkaar versterken en groeit de samenhang binnen de hele gemeente.
De onlangs gelanceerde website www.ondervaals.nl speelt hierin een centrale rol. Dit wordt de plek waar verhalen, beelden en ideeën worden verzameld die laten zien wat er leeft in de gemeente. Boven én onder de oppervlakte.
