Nieuwjaarstoespraak locoburgemeester Jean – Paul Kompier

Op woensdag 1 januari vond in De Kopermolen in Vaals traditiegetrouw de nieuwjaarsreceptie voor inwoners, ondernemers, instellingen en verenigingen van de gemeente Vaals plaats.

Geplaatst op maandag 6 januari 2020

Locoburgemeester Kompier richtte het woord tot de aanwezigen. De toespraak luidde als volgt:


Geachte dames en heren,

Welkom op deze eerste dag van het nieuwe jaar in dit prachtige voormalig kerkgebouw dat jaarlijks vele duizenden bezoekers trekt en met een bijzonder woord van dank aan Ton Ooms en alle medewerkers van de stichting “De Kopermolen”, die ook dit jaar weer voor ons klaarstaan en de gemeente de gelegenheid bieden hier haar nieuwjaarsontvangst te houden.

Goed ook dat onze vele netwerkpartners hier vanmiddag aanwezig zijn: de woningstichting, de politie, het ondernemerschap, de brandweer, de geestelijkheid, de KBO-afd. Vaals, het Rode-Kruis afd. Bocholtz-Simpelveld-Vaals, maar ook de vele andere vertegenwoordigers van verenigingen en de talloze vrijwilligers welke zich elke dag overnieuw  “om niet” inzetten onze mooie gemeente ieder jaar weer een heel klein stukje beter te maken en natuurlijk ook -last but not least- de aanwezige burgers.

De gemeente Vaals kan het niet alleen, dat moge uit voorgaande opsomming blijken. Vaals dankt haar bestaansrecht aan de inzet van de vele ondersteuners welke het werk misschien niet licht, maar dan toch wel draaglijk maken. Iedereen in deze gemeente kan meedoen en iedereen hoort erbij; dàt is nu juist het bekoorlijke aan onze kleine gemeente van slechts 10.126 inwoners.

De eerste dag van het nieuwe jaar is altijd een mooi moment om even samen terug te kijken naar de gebeurtenissen in het afgelopen jaar en natuurlijk vooral ook om daarna even een kleine blik op de toekomst te werpen.

In januari van het afgelopen jaar kwam de aanpak “beweegmakelaar” weer mooi in het nieuws. De term “beweegmakelaar” heeft overigens niets met “sport” van doen...zo u dat al mocht denken, maar alles met “veranderen” (toen ik deze toespraak voorbereidde vroeg ik me overigens af waarom we de “beweegmakelaar” dan niet gewoon “verandermakelaar” noemen, maar dat terzijde) Met die beweegmakelaar introduceerde de gemeente eerder een succesvolle aanpak waarbij inwoners worden toegeleid naar zaken welke ze (lichamelijk) nog aankunnen en die ze natuurlijk ook leuk vinden en in voorkomend geval zit er zelfs vrijwilligerswerk of een betaalde baan in.

In februari heeft de aannemer, overigens niet op onze kosten, eindelijk een aanvang kunnen maken met de vervanging van de beschadigde klinkers aan het Koningin-Julianaplein en zagen we en passant het aantal woninginbraken fors teruglopen.

Ook mooi was dat de raden van de drie Lijn50 gemeenten (Vaals, GuWi en E-M) in maart instemden met een gemeenschappelijk koersdocument waardoor de drie gemeenten duidelijk uitspraken elkaars handen steviger vast te houden bij de ontwikkeling van beleid. Bij de ontwikkeling van het Middengebied Zuid-Limburg (de 9 plattelandsgemeenten in het zuiden van Limburg zetten in op behoud kwaliteit, duurzaamheid en kleinschaligheid en laten groei aan de centrumgemeenten) kunnen de drie lijn50 gemeenten al samen optrekken vanuit een gezamenlijke uitvoeringsagenda.

Helaas haalden we als gemeente in maart ook even de landelijke pers doordat een Marokkaanse bruiloftstoet de Maastrichterlaan blokkeerde, waarna dit uitmondde in een massale vechtpartij. Mijn gedachten dwaalden toen ook even af naar het bruidspaar dat deze voor hen zo speciale dag, vergald zag door een stel driftkikkers die zo nodig een vechtpartij moesten aanvangen. Verder stemde de raad in, met de aansluiting bij een toeristisch netwerk voor elektrische fietsen.

In april hadden we helaas een heftige brand aan de Weverij te betreuren. Een onzer inwoners dacht een gemakkelijke manier te hebben gevonden om zijn inkomen wat op te vijzelen door de woonkamer op te fleuren met van die leuke groene plantjes welke het best gedijen op water en illegaal afgetapte stroom.

In de maand mei hadden we dan weer zeer goed nieuws doordat we het laagste aantal bijstandsgerechtigden in wel 15 jaar bereikten. Helaas hoorden we toen ook dat we volgens het CBS in Vaals een stijging van bijna 20% op de kosten van de jeugdzorg hadden.

Juni was dan weer speciaal omdat onze gemeente een internationale prijs in ontvangst mocht nemen inzake de inmiddels wijd en zijd bekende “ruilwinkel”.

In juli dan de organisatie van het wereldspektakel “Vols-Tropical” (overigens dat jaar voor het eerst zonder gangmaker Herman Wehkamp) en het bruisende Koelfeest in Vijlen, de start van de energiecoaches van het CNME en het project aanpak overlast door jongeren (Top-X).

Augustus verblijde ons met de bekende Coen & Sander show van radio 538 vanaf het Drielandenpunt, de komst van de Powerarena in Lemiers (dat is de indoor-kartbaan in het voormalige Gelva-gebouw) en het prachtige “Bakhuus”-project in Vijlen. Tot slot valt er nog de Grenstochtenapp te noemen met meer dan 60 wandel- en fietstochten in en rondom onze gemeente.

In september was er dan weer een groots feest waarmee onze inwoners wederom hebben laten zien dat ze kunnen excelleren; ik heb het dan natuurlijk over ons bevrijdingsfestival!
Oktober bracht ons het prachtige concert “Oorlog en Vrede” en werden we als gemeentebestuur plots geconfronteerd met een verkocht politiebureau, dat overigens de laatste jaren, dat moet gezegd, maar twee ochtenden per week was geopend.

Nieuwjaarstoespraak 2020

November was dan weer een bijzondere maand omdat we weliswaar een burgemeester kwijt raakten, maar de raad meteen haar keuze voor een nieuwe bekend maakte.

In december tot slot, nam onze raad het besluit om vanaf dit jaar graag meer en hoogwaardiger evenementen in onze gemeente vanuit de inwoners of andere geïnteresseerden te laten plaatsvinden en heeft daar dus ook beleid op gemaakt.

2020 zal in het teken staan van de vaststelling van een nieuwe toekomstvisie voor de gemeente Vaals. Onze nieuwe burgemeester die vanaf 10 februari van dit jaar in ambt treedt, is door de raad mede geselecteerd op de competentie professioneel uitvoering te geven aan die nieuwe visie. Hij zal er in de komende jaren voor moeten zorgdragen dat die visie tot in de haarvaten van de organisatie doordringt.

Hoe deze visie voor onze gemeente precies zal luiden, wordt over enkele weken overigens pas duidelijk, maar dat heel Nederland, maar ook geheel West-Europa en wellicht zelfs alle democratische samenlevingen over de gehele wereld zich in een belangrijke overgangsfase (transitie) bevinden, moet elke nieuwsvolger inmiddels duidelijk zijn.

Klimaatcrisis en digitalisering van arbeid waardoor massaontslagen zullen volgen, met daaraan gekoppeld zingevingsvraagstukken (hoe gaan mensen hun leven invullen als er absoluut geen werk meer is, doordat arbeid blijvend door robotisering/automatisering wordt verricht), verlangen een andersoortige overheid.

De essentie van de verandering is overigens dit: “Steeds meer mensen in democratische landen zijn er steeds minder van overtuigd dat democratie de beste staatsvorm is”. Dat vergt een korte toelichting. Meer en meer mensen hebben geen vertrouwen meer in de overheid; ze hebben niet meer het vertrouwen dat de mensen die ze door hun stem het vertrouwen hebben gegeven hen te vertegenwoordigen, dat ook willen of kunnen.

Een nieuwe ordening zal er voor onze huidige in de plaats komen. Een ordening die horizontaal en van “onderop” ontstaat, dus niet top-down zoals we dat gewoon zijn, door het steeds weer overnieuw vaststellen van beleid door parlement, provinciale staten of gemeenteraden.

“Samenredzaamheid in plaats van zelfredzaamheid” wordt het nieuwe credo. Onze raad heeft hier in december overigens al bij de vaststelling van het nieuwe evenementenbeleid een voorschot op genomen. Er waren raadsleden welke ik toen letterlijk hoorde zeggen dat ze moeite hadden met het verlies aan controle. Loslaten vereist nu eenmaal moed.

Ook de invoering van de nieuwe Omgevingswet welke 26 bestaande wetten dient te vervangen in 2021, is aangevlogen vanuit de visie om veel meer open te staan voor initiatieven van buiten de overheid. En die beweging leeft echt! Zo had ik afgelopen maandag nog een afspraak ten gemeentehuize, in het bijzijn van onze politiechef en ons eigen hoofd openbare orde & veiligheid, met een vertegenwoordiger van een groep inwoners welke binnen onze gemeentegrenzen als vigilanten (buurtbeveiligers/nachtwakers) gaan optreden, omdat ze klaarblijkelijk geen vertrouwen meer hebben in de bescherming van hun eigen huis en haard door de overheid. Dat is een ongekende ontwikkeling. Het zal u wellicht verbazen dat de politie niet eens afkerig staat ten opzichte van een dergelijke ontwikkeling; zonder hulp van de burger zijn de problemen ook voor de politie bijna niet meer op te lossen. Het “burger-arrest” zal daarmee mogelijk ook in Vaals z’n intrede doen.

Op al die veranderingen, omwentelingen of transformaties, kunnen we als gemeente constructief met open armen reageren of passief, wellicht zelfs met weerstand. Maar voor mij is duidelijk dat het in de kern een onomkeerbare beweging is. En juist daarom zullen we ons als bestuurders voor die transformatie moeten hard maken, ondanks dat wij die nu leven, evenals de bouwers van de kathedralen eertijds die de voltooide kathedraal ook nooit zelf hebben mogen aanschouwen, de nieuwe voltooide bestuursvorm waarschijnlijk nooit zullen ervaren.

Welnu, ik hoop dat ik u enig inzicht heb geboden voor welke uitdaging deze kleine gemeente in de komende jaren staat, los van het feit dat de “gemeentelijke winkel” natuurlijk wel gewoon moet openblijven en doordraaien.

Rest mij enkel nog u mede namens m’n partner en m’n dochter, de voltallige gemeenteraad, de raadsgriffie, het college van B&W en al onze ambtenaren, een gelukzalig kroonjaar te wensen!

Locoburgemeester Jean – Paul Kompier